Nuri Demirağ (1886, Divriği - 13 Kasım 1957, İstanbul), Türkiye Cumhuriyeti demiryolları inşaatının ilk müteahhitlerinden ve Cumhuriyet döneminin ilk sayılı zenginlerinden, hayırsever insan olarak tanınmış bir kişi.


Yaşamı

1886 yılında, Sivas Divriği’de doğdu. 1910 yılında, Maliye Bakanlığı’nın açtığı sınavı kazandı. İstanbul’a atandı. Beyoğlu varidat memuru oldu. Maliye Mekteb-i Alisi’nde gece derslerine katılarak yüksek öğrenimini yaptı. 1918 yılında, Yabancıların tekelinde olan sigara kağıdı işine girdi. İlk Türk sigara kağıdı yapımını başlattı. Ürettiği sigara kağıdına “Türk Zaferi” adını verdi. Samsun’dan başlayarak (Fevzipaşa-Diyarbakır) (Afyon-Antalya) (Sivas-Erzurum) (Irmak-Filyos) hatlarında 1012 kilometrelik demiryolu yaptı. Demiryolları yapmak için açılan ihaleye davet eddilen yabancı firmalardan en ucuz teklifi veren firmanın istedigi fiyatın dörtte biri fiyatına bu yolları yapacagını belirterek ihaleyi alıyor..Ve Yüzünün akı ile bu yolları yapıyor…Tekrar okuyunuz…En ucuz teklifin dörtte bir fiyatına…Gerçek bir vatan evladı…Sivas Erzurum arası arazi çok daglık ve kayalık oldugu için tunel yapımı balyozlarla dagları delerek yapılıyor..İşçiler Bu daglarda demir oldugu için çok sert oldugunu, balyozlarla çok zor kırıldıgını, parçalandıgını , ççok zaman aldıgını söyleyip dert yanıyorlar…” Her balyozda fındık kadar taş kırabilsenizde inşaata devam edeceksiniz…” Diyerek kesin talimatını veriyor.Babam bu tunel inşaatlarında çalışmış…Ondan dinledim…..Balyoz ve çekiçle bu tuneller açılıyor….İnşaatlar tamamlanıyor… 1934 yılında, Atatürk ona ve kardeşine Demirağ soyadını verdi. Yapımcısı olduğu İzmit Seka Kağıt Fabrikası’nın temeli atıldı. İstanbul Hal Binası inşaatlarının yapımını üstlendi, kısa sürede tamamladı. 1936 yılında, Beşiktaş Nuri Demirağ Uçak Atölyesi’nin etüt merkezi bu günkü ifade ile genel müdürlük, idari binası yapıldı. Barbaros İskelesinin tam önünde büyük sarı bir bina vardır…Deniz müzesinin solunda..Etüt merkezi o binaydı…. Divriği’de yapılacak olan fabrika için çalışmalara başladı.Yeşilköy Havalimanı Nuri Bey in çiftligiydi. Orada pistler, hangarlar yaptırdı, pilot yetiştirmek için uçuş okulu açtı. 150 yataklı öğrenci yurdu yaptırdı. Sn Erdal İnönü bu okulda kısa bir müddet ögrencilik yaptı.Burada 38 adet uçak yapıldı ve uçuruldu. Testleri tamamlandı. En son uçak N.D. 38 yolcu uçagıydı.. 1942 yılında, yapımcılığını üstlendiği Sivas Çimento Fabrikası hizmete girdi. Bursa’da Sümerbank’ın Merinos fabrikasını kurdu. İstanbul Boğaz’ına özel köprü yaptırmayı projelendirdi. Karabük’te Demir ve Çelik fabrikasını kurdu. 1945 yılında, siyasete atıldı. Milli Kalkınma Partisi’ni kurdu. Türkiye’nin Çok Partili Yaşama geçişini başlattı. 1954 yılında, Demokrat Parti listesinden Sivas Bağımsız milletvekili oldu. 1957 yılında, Nuri Demirağ, İstanbul’da vefat etti. Yaptıgı uçaklar başka devletlere satıldı…Bu defter dürüldü…


İlkleri

  • 1922′de ilk Türk sigara kağıdını üretti.
  • 1936 yılında Seri Üretim Olarak İlk Türk Uçağını Yaptı.
  • 1943 yılında 6 Kişilik İlk Türk Yolcu Uçağını Yaptı.
  • 1945 yılında çok partili rejimdeki ilk muhalefet partisini kurdu.
  • Ankara’nın doğusuna ilk demiryolunu yaptı.
  • İlk yerli paraşütü yaptı.
  • İlk şehir ve köy planlarını hazırladı.


Kitaplar

  • “Nuri Demirağ Kimdir?, Kenan Matbaası, Ziya Şakir“, 1947
  • “Nuri Demirağ Hayat ve Mücadeleleri, Nu.D Matbaası, Necmettin Deliorman”, 1957
  • “Nuri Demirağ: Türkiye’nin Havacılık Efsanesi, Ötüken Neşriyat, Dr.Fatih Dervişoğlu”, 2007


Dış bağlantılar

  • Nuri Demirağ Kimdir?

References

Tags: ,